List Otwarty "Praworządność - bez wyjątków"

Warszawa, 21 kwietnia 2026 r.

Sz. P. Donald Tusk

Prezes Rady Ministrów
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Aleje Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa

Praworządność. Bez wyjątków!

My, niżej podpisane organizacje społeczne, grupy nieformalne, kolektywy, samorządy zawodowe i osoby działające na rzecz praw człowieka, równości oraz demokracji, wraz z osobami wspierającymi, wzywamy premiera Donalda Tuska i jego rząd do wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie transkrypcji o sygn. II OSK 216/21, uwzględniającego perspektywę orzeczenia l Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sygn. C-713/23, jak i kolejnych wyroków polskich sądów, które wprost nakazują Polsce transkrypcję aktów małżeństw jednopłciowych.

Za pośrednictwem mediów docierają do nas głosy niektórych członków rządu o zamiarze ograniczenia wykonania wyroku tylko do jednostkowego przypadku i w ograniczonym prawnie zakresie. Taka zapowiedź nie jest jedynie kolejnym sporem politycznym ani różnicą zdań co do kierunku zmian prawa. Jest to kwestia fundamentalna dla ustroju demokratycznego państwa prawnego. U podstaw praworządności leży bowiem zasada, że organy władzy publicznej działają w granicach i na podstawie prawa, a prawomocne orzeczenia sądów podlegają wykonaniu. Państwo nie może uznawać ich mocy wiążącej tylko wtedy, gdy ich treść jest zgodna z aktualną wolą polityczną rządzących.

Rządy prawicy wypaczyły to, co rozumiemy jako praworządność, traktując ją jako puste hasło, a nie realną zasadę działania państwa. Mimo to sama idea praworządności wciąż niosła nadzieję. To ona zmobilizowała społeczeństwo do udziału w wyborach 15 października 2023 roku.

Ostatnie dwa lata rządów Koalicji 15 Października miały być czasem powrotu do fundamentalnych zasad: szacunku do sądów, legalizmu i bezwarunkowego wykonywania wyroków, także tych wydawanych przez sądy europejskie. Bo praworządność nie dotyczy jednego tematu ani jednej grupy. To podstawa życia publicznego.

Dlatego tak niepokojące są docierające do nas dziś sygnały, że w sprawach dotyczących praw osób LGBT+ wyroki sądów zaczynają być traktowane jak problem natury politycznej, a nie zobowiązanie państwa. Praworządność nie działa wybiórczo. Jeśli przestaje obowiązywać w jednej sprawie, przestaje obowiązywać w ogóle.

Niewykonanie wyroku albo próba ograniczenia jego skutków tworzy groźny precedens. Oznaczałoby to w praktyce uznanie i legitymizację przez Rząd Donalda Tuska prób wpływania na sądy oraz niszczenia procesów demokratycznych przez rząd ostatnich dwóch kadencji. Na to nie może być zgody. W demokratycznym państwie prawa rząd nie ma kompetencji do decydowania, które wyroki zasługują na wykonanie. Ma obowiązek je wykonać.

Dlatego domagamy się od Prezesa Rady Ministrów pełnego wykonania wyroków TSUE i NSA oraz przedstawienia opinii publicznej przejrzystego planu realizacji tych orzeczeń na przyszłość.

Sygnatariusze_ki w porządku alfabetycznym

1. Akcja Demokracja
2. Amnesty International Polska
3. Atlas Nienawiści
4. Centrum Praw Kobiet
5. Dolnośląska Federacja Organizacji Pozarządowych
6. Empower Beyond Foundation
7. European Fem Institute
8. Federacja Znaki Równości
9. Fundacja “Różowa Skrzyneczka”
10. Fundacja “Transpłciowość w rodzinie”
11. Fundacja Aktywna Demokracja
12. Fundacja Autonomia
13. Fundacja Basta
14. Fundacja Czas Kobiet
15. Fundacja DiversityPL
16. Fundacja dla Polski
17. Fundacja Dom tam, gdzie Ty
18. Fundacja Edukacja-Równość-Aktywność-Dialog-Era Dialogu
19. Fundacja Fair Fem
20. Fundacja Feminoteka
21. Fundacja GrowSPACE
22. Fundacja im. Stefana Batorego
23. Fundacja Inicjatywa Dom Otwarty
24. Fundacja Interakcja
25. Fundacja Juniper
26. Fundacja Kuchnia Konfliktu
27. Fundacja Lasy i Obywatele
28. Fundacja Lesbikon im. Gochy Pawlak
29. Fundacja na Rzecz Grup Dyskryminowanych "Fala Równości"
30. Fundacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny FEDERA
31. Fundacja Obserwatorium Demokracji Cyfrowej
32. Fundacja Ocalenie
33. Fundacja Otwarta Przestrzeń
34. Fundacja Panoptykon
35. Fundacja Parada Równości
36. Fundacja Półtorej Minuty
37. Fundacja Replika
38. Fundacja Res Publica
39. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego
40. Fundacja Równa Szkoła - Równe Życie
41. Fundacja Równość.org.pl
42. Fundacja Tęczowe Rodziny
43. Fundacja Trans-Fuzja
44. Fundacja Ukraina
45. Fundacja w Stronę Dialogu
46. Fundacja Wiara i Tęcza
47. Fundacja Widzialne
48. Fundacja Wolne Sądy
49. Fundacja Wspomagania Wsi
50. Fundusz dla Odmiany
51. Fundusz Feministyczny
52. Green REV Institute
53. Grupa PONTON
54. Grupa SPUNK
55. Helsińska Fundacja Praw Człowieka
56. Inicjatywa “Nasz Rzecznik”
57. Instytut Miast Praw Człowieka
58. Instytut Przeciwdziałania Wykluczeniom
59. Instytut Tęczowy Think Tank
60. Kampania Przeciw Homofobii
61. Kolektyw Legalna Aborcja
62. Komitet Obrony Demokracji
63. Komitet Ochrony Praw Dziecka
64. Koszalińskie Stowarzyszenie Aktywności Lokalnej ERA KOBIET
65. Marsz Równości w Katowicach
66. Marsz Równości w Rzeszowie
67. My, Rodzice - stowarzyszenie matek, ojców i sojuszników osób LGBTQIA
68. Naczelna Rada Adwokacka
69. Obywatele RP
70. Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych
71. Ogólnopolski Strajk Kobiet
72. Olsztyński Marsz Równości
73. Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego
74. Protest z Wykrzyknikiem
75. Queer Without Borders
76. Reformowany Kościół Katolicki w Polsce
77. Stowarzyszenia Bliżej ADHD
78. Stowarzyszenie Adwokackie Defensor Iuris
79. Stowarzyszenie Fabryka Równości
80. Stowarzyszenie Grupa Stonewall
81. Stowarzyszenie Interwencji Prawnej
82. Stowarzyszenie Kongres Świeckości
83. Stowarzyszenie Kultura Równości
84. Stowarzyszenie Lambda Szczecin
85. Stowarzyszenie Lambda Warszawa
86. Stowarzyszenie Local Girls Movement
87. Stowarzyszenie Manufaktura Inicjatyw Różnorodnych
88. Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza
89. Stowarzyszenie na rzecz osób LGBT “Tolerado”
90. Stowarzyszenie Na Rzecz Osób LGBTQ+ „SłupsQ+”
91. Stowarzyszenie Nomada
92. Stowarzyszenie Obywatelski Toruń
93. Stowarzyszenie Queerowy Maj
94. Stowarzyszenie Queerszawa
95. Stowarzyszenie Równik
96. Stowarzyszenie Sędziów Polskich „IUSTITIA”
97. Stowarzyszenie TęczArt
98. Stowarzyszenie Tęczowa Drużyna
99. Stowarzyszenie Tęczowe Opole
100. Stowarzyszenie Tęczówka
101. Stowarzyszenie Tkalnia
102. Stowarzyszenie Tychy Osiedle Q
103. Stowarzyszenie Unia Równości
104. Stowarzyszenie Voces Gaudii
105. Stowarzyszenie Warmia Pride
106. Stowarzyszenie WKS Volup
107. Stowarzyszenie wspierające Inicjatywę “Nasz Rzecznik”
108. URequal
109. Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć