Urodził się w dniu 9 lutego 1932 r. w Stanisławowie. Jest wybitnym uczonym w dziedzinie prawa, specjalistą w zakresie postępowania karnego, prawa karnego, oraz historii prawa i kultury. Jest autorem wielu publikacji naukowych, miłośnikiem historii sztuki, zasłużonym w działaniach na polu kultury polskiej, strażnikiem uniwersyteckiej tradycji, podróżnikiem jak i znawcą piękna.
Ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego w 1954 r. jako magister prawa. W 1962 r. obronił pracę doktorską p.t. „Funkcje i formy aktu oskarżenia w procesie karnym”, która nagrodzona została nagrodą Prokuratora Generalnego. Sześć lat później habilitował się na podstawie monografii p.t. „Model postępowania przygotowawczego na tle prawnoporównawczym”. W roku 1979 uzyskał tytuł i stanowisko profesora nadzwyczajnego, a w 1987 r. profesora zwyczajnego w dziedzinie nauk prawnych. Od roku 1970 r. docent w Katedrze Postępowania Karnego UJ, a od października 1974 r. kierownik tej katedry do 2002 r.
W latach 1992-1997 był ekspertem Rady Europy, a w 1994 ekspertem rządu łotewskiego. Jest członkiem Polskiej Akademii Nauk (2002 członek korespondent, 2007 członek rzeczywisty), od 1995 członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. Był przewodniczącym Komitetu Narodowego Association Internationale des Sciences Juridiques (1999-2003). Profesor Waltoś czynnie uczestniczył w zmianach legislacyjnych po 1989 r., m.in: był współautorem projektu Kodeksu Postępowania Karnego z 1997 r., autorem znanego artykułu „Model polskiego procesu karnego de lege ferenda”, ogłosił kilkaset prac z zakresu prawa. To z jego inicjatywy została wcielona w życie instytucja świadka anonimowego i świadka koronnego.
Od 1977 r. prof. Waltoś jest dyrektorem Muzeum UJ (Collegium Maius), od 1997 r. jest profesorem w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, od 2004 r. przewodniczącym Stałej Konferencji Dyrektorów Muzeów Krakowskich i członkiem Prezydium Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa oraz przewodniczącym Rady Naukowej Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.
W 2004 r. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej przyznał prof. Waltosiowi tytuł doktora honoris causa, a w 2007 r. został dr h.c. Uniwersytetu im. Immanuela Kanta w Kaliningradzie. Jest autorem popularnego podręcznika do postępowania karnego „Proces karny, zarys systemu”. 
zobacz więcej
